Blijven dezelfde gedachten door je hoofd gaan, zonder dat je tot een oplossing komt of de knop nog goed kunt uitzetten?
In mijn praktijk in Bodegraven help ik mensen die veel piekeren en merken dat hun gedachten steeds meer invloed krijgen op hun stemming, nachtrust en dagelijks leven.
Nadenken is nuttig. Het helpt ons problemen op te lossen, beslissingen te nemen en vooruit te kijken. Maar denken kan ook veranderen in piekeren: dezelfde vragen, zorgen en scenario's blijven zich herhalen zonder dat je werkelijk verder komt.
Wanneer nadenken piekeren wordt
Piekeren begint vaak met een begrijpelijke vraag.
Heb ik wel de juiste beslissing genomen? Wat als er straks iets misgaat? Had ik dat gesprek anders moeten aanpakken? Wat vindt die ander van mij? Hoe moet het verder?
Je probeert door na te denken meer duidelijkheid of controle te krijgen. Toch ontstaat er geen echte oplossing. Iedere gedachte roept weer een nieuwe vraag op.
Voor je het weet ben je een uur verder en voel je je onrustiger dan toen je begon.
Waar kun je over piekeren?
Piekergedachten kunnen over vrijwel alles gaan, bijvoorbeeld:
- werk en prestaties;
- gezondheid;
- geld en financiële zekerheid;
- je relatie;
- kinderen of familie;
- sociale situaties;
- beslissingen die je moet nemen;
- fouten die je misschien hebt gemaakt;
- wat anderen van je vinden;
- gebeurtenissen uit het verleden;
- dingen die in de toekomst zouden kunnen gebeuren;
- de vraag of je het wel goed genoeg doet.
Sommige mensen piekeren vooral over wat er mogelijk mis kan gaan. Anderen blijven juist terugkijken en gesprekken, beslissingen of gebeurtenissen opnieuw analyseren.
Vaak wisselen beide vormen elkaar af.
Piekeren geeft een gevoel van controle
Piekeren kan voelen alsof je actief bezig bent met een probleem.
Als je maar lang genoeg nadenkt, vind je misschien de oplossing. Of misschien kun je voorkomen dat iets verkeerd gaat door alle mogelijke scenario's vooraf door te nemen.
Dat maakt het moeilijk om ermee te stoppen.
Toch levert al dat denken vaak weinig nieuwe informatie op. Je hoofd blijft zoeken naar zekerheid terwijl die zekerheid in veel situaties simpelweg niet bestaat.
Ondertussen neemt de spanning toe en blijft er minder aandacht over voor wat er op dit moment gebeurt.
De gevolgen van veel piekeren
Wanneer je regelmatig uren in gedachten verstrikt raakt, kan dat behoorlijk uitputtend zijn.
Je kunt bijvoorbeeld merken dat je:
- moeilijk kunt ontspannen;
- voortdurend gespannen bent;
- slechter in slaap komt;
- 's nachts wakker wordt en direct begint te denken;
- moeite hebt je te concentreren;
- moeilijk beslissingen kunt nemen;
- onzeker wordt;
- sneller geïrriteerd of emotioneel bent;
- weinig rust in je hoofd ervaart;
- steeds opnieuw bevestiging zoekt;
- somberder of angstiger wordt.
Piekeren kan samengaan met angst, stress, burn-out of stemmingsklachten, maar kan ook op zichzelf een belangrijke reden zijn om hulp te zoeken.
Gedachten zijn niet altijd feiten
Wanneer een gedachte vaak genoeg terugkomt, kan deze steeds geloofwaardiger gaan voelen.
- Straks gaat het mis.
- Ik kan dit niet.
- Ze zullen wel denken dat...
- Ik had dat nooit moeten zeggen.
In therapie kunnen we onderzoeken welke gedachten steeds terugkeren en wat er gebeurt wanneer je ze automatisch als waarheid behandelt.
Daarbij kan cognitieve gedragstherapie (CGT) helpen om patronen in je denken en gedrag zichtbaar te maken.
Het doel is niet om voortaan alleen maar positief te denken. Wel kun je leren om gedachten kritischer te bekijken en te herkennen wanneer denken je werkelijk helpt en wanneer je vooral in dezelfde cirkel blijft ronddraaien.
Niet ieder probleem hoeft in je hoofd opgelost te worden
Bij piekeren ligt de oplossing niet altijd in nóg beter nadenken.
Met ACT (Acceptance and Commitment Therapy) kun je leren om meer afstand te nemen van gedachten. Een gedachte mag er zijn zonder dat je er automatisch in mee hoeft te gaan of hem eerst moet oplossen voordat je verder kunt.
We besteden ook aandacht aan het verdragen van onzekerheid. Je kunt nu eenmaal niet alles voorspellen of controleren.
Dat kan in het begin ongemakkelijk zijn. Tegelijkertijd kan het veel ruimte geven wanneer je niet langer ieder mogelijk probleem vooraf hoeft uit te denken.
Van denken naar doen
Piekeren houdt je vaak gevangen in je hoofd.
Daarom kijken we tijdens de behandeling niet alleen naar wat je denkt, maar ook naar wat je daadwerkelijk doet.
Zijn er beslissingen die je steeds uitstelt? Situaties die je vermijdt? Dingen die belangrijk voor je zijn maar waar je door het piekeren niet aan toekomt?
Samen onderzoeken we welke concrete stappen je kunt zetten.
Soms kan een probleem daadwerkelijk worden opgelost en maken we daar een plan voor. Op andere momenten is er geen zekerheid of perfecte oplossing beschikbaar en gaat het juist om leren loslaten en verdergaan.
Meer rust in je hoofd
Het doel van therapie is niet dat er nooit meer een zorgelijke gedachte bij je opkomt.
Je hoofd zal gedachten blijven produceren.
Wel kun je leren eerder te herkennen wanneer je aan het piekeren bent en ontdekken dat je niet iedere gedachte hoeft te onderzoeken, beantwoorden of oplossen.
Daardoor kan er weer meer ruimte ontstaan voor rust, aandacht en de dingen die voor jou werkelijk belangrijk zijn.
Wil je weten wat ik voor jou kan betekenen wanneer je veel piekert? Neem dan contact met mij op.
Pauline
Geregistreerd bij BATC en NAP
