Twijfel je vaak aan jezelf, voel je je niet goed genoeg of merk je dat onzekerheid je belemmert in wat je doet en welke keuzes je maakt?
In mijn praktijk in Bodegraven help ik mensen die last hebben van onzekerheid, weinig zelfvertrouwen of een negatief zelfbeeld. Samen onderzoeken we hoe je naar jezelf bent gaan kijken, welke patronen je onzekerheid in stand houden en hoe je een realistischer en milder beeld van jezelf kunt ontwikkelen.
Hoe kijk je naar jezelf?
Je zelfbeeld bestaat uit allerlei ideeën en overtuigingen over wie je bent.
Misschien zie je jezelf als competent, aardig of veerkrachtig. Maar je kunt ook overtuigingen hebben als:
- Ik ben niet goed genoeg.
- Anderen zijn beter dan ik.
- Ik doe het toch verkeerd.
- Ik ben niet interessant.
- Ik moet eerst bewijzen dat ik iets waard ben.
Wanneer zulke negatieve overtuigingen sterk zijn, kleuren ze de manier waarop je naar jezelf en gebeurtenissen kijkt.
Een compliment schuif je misschien gemakkelijk terzijde, terwijl één kritische opmerking nog dagen door je hoofd blijft gaan.
Zo lijkt alles wat er gebeurt opnieuw te bevestigen wat je diep vanbinnen al over jezelf dacht.
Hoe kan onzekerheid zich uiten?
Een negatief zelfbeeld is niet altijd direct zichtbaar.
Misschien functioneer je aan de buitenkant prima, maar kost het veel energie om voortdurend te twijfelen aan jezelf.
Je kunt bijvoorbeeld:
- jezelf vaak vergelijken met anderen;
- veel bevestiging nodig hebben;
- bang zijn voor kritiek of afwijzing;
- moeilijk complimenten aannemen;
- hoge eisen aan jezelf stellen;
- perfectionistisch zijn;
- bang zijn om fouten te maken;
- jezelf snel de schuld geven;
- moeite hebben om keuzes te maken;
- moeilijk voor jezelf opkomen;
- je mening niet durven geven;
- moeite hebben met grenzen aangeven;
- sociale situaties vermijden;
- jezelf kleiner maken dan nodig is;
- vooral zien wat niet goed gaat.
Sommige mensen reageren juist door heel hard te werken of veel te presteren. Wanneer je eigenwaarde sterk afhankelijk wordt van wat je bereikt, kan er voortdurend druk ontstaan om jezelf opnieuw te bewijzen.
Waar komt een negatief zelfbeeld vandaan?
Hoe we naar onszelf kijken ontstaat niet zomaar.
Ervaringen tijdens je jeugd, reacties van ouders of andere belangrijke mensen, pesten, afwijzing, relaties en latere gebeurtenissen kunnen allemaal invloed hebben.
Misschien kreeg je weinig waardering, werd er veel kritiek gegeven of had je het gevoel dat je vooral goed genoeg was wanneer je aan bepaalde verwachtingen voldeed.
Maar een negatief zelfbeeld hoeft niet het gevolg te zijn van één duidelijke gebeurtenis. Overtuigingen kunnen zich langzaam ontwikkelen en vervolgens jarenlang vanzelfsprekend voelen.
In therapie onderzoeken we welke ervaringen en boodschappen hebben bijgedragen aan jouw beeld van jezelf, zonder ervan uit te gaan dat alles uitsluitend in het verleden opgelost moet worden.
We kijken vooral naar hoe deze overtuigingen nu nog invloed hebben op je leven.
Patronen die onzekerheid in stand houden
Wanneer je weinig vertrouwen in jezelf hebt, ga je daar vaak onbewust naar handelen.
Als je bijvoorbeeld verwacht dat anderen je niet interessant vinden, houd je je misschien stil in een groep. Daardoor krijg je minder positieve reacties en kun je achteraf concluderen dat je inderdaad niets te vertellen had.
Wanneer je bang bent om fouten te maken, bereid je je misschien extreem goed voor. Als iets vervolgens goed gaat, denk je dat dit alleen kwam doordat je zoveel extra moeite hebt gedaan.
En wanneer je voortdurend bevestiging vraagt, kan dat even geruststellen zonder dat je zelfvertrouwen werkelijk groeit.
Zo kunnen overtuigingen en gedrag elkaar blijven versterken.
Anders leren kijken naar jezelf
In de behandeling onderzoeken we welke negatieve overtuigingen steeds terugkomen en hoe realistisch die eigenlijk zijn.
Daarbij kan ik onder andere gebruikmaken van cognitieve gedragstherapie (CGT). Je leert patronen in je denken herkennen en oefent met andere manieren van kijken en reageren.
Dat betekent niet dat we negatieve gedachten simpelweg vervangen door positieve.
Het gaat om een eerlijker en evenwichtiger beeld van jezelf, waarin niet alleen je fouten en tekortkomingen aandacht krijgen, maar ook je kwaliteiten, mogelijkheden en alles wat wél goed gaat.
Minder afhankelijk van wat je hoofd zegt
Soms weet je rationeel best dat een negatieve gedachte niet helemaal klopt, maar blijft deze toch invloed houden.
Met ACT (Acceptance and Commitment Therapy) kun je leren om anders om te gaan met kritische gedachten en onzekerheid.
Je hoeft niet eerst honderd procent zeker van jezelf te zijn voordat je iets mag doen.
We kijken daarom ook naar wat jij belangrijk vindt. Welke keuzes zou je maken als onzekerheid minder de leiding had? Waar zou je meer ruimte voor willen maken? Wat zou je doen als je niet voortdurend hoefde te voorkomen dat anderen iets negatiefs van je vinden?
Daarmee verschuift de aandacht van Hoe krijg ik alle onzekerheid weg? naar Hoe wil ik leven, ook wanneer onzekerheid soms aanwezig is?
Zelfvertrouwen groeit ook door te doen
Meer zelfvertrouwen ontstaat niet alleen door anders over jezelf na te denken.
Nieuwe ervaringen zijn minstens zo belangrijk.
Misschien betekent dat oefenen met je mening geven, een grens aangeven, iets nieuws proberen, een fout durven maken of een situatie aangaan die je normaal uit onzekerheid zou vermijden.
Iedere keer dat je iets anders doet, kun je nieuwe informatie over jezelf opdoen.
Zo kan stap voor stap een ander patroon ontstaan waarin je minder afhankelijk wordt van bevestiging en steeds meer leert vertrouwen op je eigen ervaringen en keuzes.
Een milder en realistischer zelfbeeld
Het doel is niet dat je jezelf voortdurend fantastisch vindt of nooit meer aan jezelf twijfelt.
Iedereen voelt zich weleens onzeker.
Wel kun je leren om jezelf niet automatisch langs een onhaalbare meetlat te leggen en je eigenwaarde minder afhankelijk te maken van prestaties, fouten of de mening van anderen.
Wanneer je jezelf realistischer en milder leert bekijken, kan er meer vrijheid ontstaan om dingen te proberen, relaties aan te gaan, grenzen te stellen en keuzes te maken die bij jou passen.
Wil je weten wat ik voor jou kan betekenen bij onzekerheid, weinig zelfvertrouwen of een negatief zelfbeeld? Neem dan contact met mij op.
Pauline
Geregistreerd bij BATC en NAP
